Çocuklarda Özgüven İnşası: Kelimelerin Gücü

Özgüven mi, Özsaygı mı?

Özgüven, bir şeyi "yapabilme" becerisine duyulan inançtır; özsaygı ise çocuğun kendini olduğu gibi "sevebilme" kapasitesidir. Sağlıklı bir gelişim için ikisi de gereklidir.

Özgüveni Güçlendiren "Sihirli" Cümleler

Çocuğunuzun çabasını ve sürecini takdir etmek, sonucu övmekten çok daha değerlidir.

• "Sonuç ne olursa olsun, senin bu iş için gösterdiğin çabayı gördüm ve gurur duydum." (Sürece odaklanır.)

  
  

• "Bu sorunu çözmek için harika bir fikir bulmuşsun, nasıl aklına geldi?" (Yaratıcılığını destekler.)

  
  

• "Hata yapman çok normal, hatalar bize nasıl daha iyi yapacağımızı öğretir." (Hata yapma korkusunu siler.)

  
  

• "Senin fikrin benim için önemli, bu konuda ne düşünüyorsun?" (Değerlilik hissi verir.)

  
  

Fark Etmeden Özgüveni İnciten Cümleler

Bazen "iyilik olsun" diye söylediğimiz cümleler, çocukta yetersizlik hissi yaratabilir.

• "Bak arkadaşın nasıl yaptı, sen neden yapamıyorsun?" (Kıyaslama, özgüvenin en büyük düşmanıdır.)

  
  

• "Sen yapamazsın, dur ben halledeyim." (Çocuğa "sen yetersizsin" mesajı gönderir.)

  
  

• "Aferin, çok zekisin!" (Zekaya yapılan övgü, çocukta "başaramazsam zeki olmadığım anlaşılır" korkusu yaratır; çabayı övmek daha sağlıklıdır.)

  
  

• "Bunda ağlayacak ne var? Kocaman çocuk oldun." (Duygularını küçümsemek, kendini ifade etme cesaretini kırar.)

Soru: Çocuğumun özgüveni düşük mü, nasıl anlarım?

Cevap: Yeni şeyler denemekten kaçınıyorsa, sık sık "yapamam" diyorsa, ufak bir hatada hemen pes ediyorsa ve sosyal ortamlarda sürekli geri planda kalmayı tercih ediyorsa özgüven desteğine ihtiyacı olabilir.

Soru: Özgüvenli çocuk yetiştirmek için ne yapmalı?

Cevap: Ona yaşına uygun sorumluluklar verin (sofrayı kurmak gibi), seçim yapmasına izin verin (hangi kıyafeti giyeceği gibi) ve mükemmeliyetçi beklentilerden kaçının.

Soru: Aşırı övgü özgüveni artırır mı?

Cevap: Hayır. Sürekli ve abartılı övgü (her yaptığına "harika" demek), çocuğu dış onaya bağımlı hale getirir. Övgü gerçekçi, spesifik ve çabaya yönelik olmalıdır.

Soru: Okul başarısı özgüveni nasıl etkiler?

Cevap: Başarı özgüveni besler, ancak özgüveni sadece notlara bağlamak tehlikelidir. Çocuğa başarısız olduğunda da değerli olduğu hissettirilmelidir.

Ebeveynler İçin Pratik Bir Liste: "Bugün Ne Yapabilirim?"

Çocukların duygularını ifade edebilmeleri için iletişim becerilerini geliştirmeleri önemlidir. Terapistler, çocukların bu becerileri geliştirmelerine yardımcı olmalıdır. Bunun için:

• Onun adına konuşmayı bırakın; lokantada siparişini kendisi versin.

  
  

• Evde küçük tamir işlerinde veya yemek yaparken ondan "yardım" isteyin.

  
  

• Kendi yaptığınız hataları onun yanında kabul edin ("Tuzu fazla kaçırmışım, bir dahaki sefere daha az koymalıyım") ki mükemmel olmanın zorunlu olmadığını anlasın.